Na de aankondiging van vicepresident Sara Duterte op woensdag 18 februari over haar presidentiële kandidatuur voor 2028, zijn er vanuit verschillende sectoren en persoonlijkheden oproepen gedaan aan burgemeester van Naga City, Leni Robredo, om opnieuw mee te dingen naar het presidentschap.

Begrijpelijkerwijs maakt Robredo's tweede plaats bij de presidentsverkiezingen van 2022 haar een logische keuze als belangrijkste uitdager van Duterte. Tegen de achtergrond van het ergste corruptieschandaal van de Filipijnen is een kandidaat nodig die duidelijk staat voor goed bestuur. 

Maar er is één feit dat velen die Robredo oproepen om opnieuw mee te doen misschien vergeten: de vloek van presidentiële herkansers.

Na 1986 heeft geen enkele herhalingskandidaat voor het presidentschap ooit een verkiezing gewonnen. Sterker nog, in de meeste gevallen presteerden degenen die de eerste keer verloren en een tweede of derde poging waagden slechter dan bij de eerste poging.  

Overweeg de volgende presidentiële herkansers:

Miriam Defensor-Santiago

Onder haar kleine People's Reform Party en met anticorruptie als haar strijdkreet, eindigde Miriam Defensor-Santiago als tweede bij de presidentsverkiezingen van 1992 met 19,73% van de stemmen (Ze diende een verkiezingsprotest in en velen geloven dat ze won, maar dat is een ander verhaal.) De kandidaat van zittend president Cory Aquino, Fidel V. Ramos, eveneens onder een kleine partij, Lakas-NUCD, won met een meerderheid van 23,58%. (LEES: 3 manieren waarop Miriam Santiago haar magie bij de stembus kan doen herleven)

Santiago deed in 1998 opnieuw mee, en in een race met 10 presidentiële kandidaten eindigde ze zevende met 2,96% van de stemmen. 

Bij haar derde en laatste poging voor het presidentschap in 2016, waarbij Santiago voor de campagne had aangekondigd dat ze kanker had verslagen, eindigde ze als laatste van vijf presidentiële kandidaten, met slechts 3,42% van de stemmen. Rodrigo Duterte won de race gemakkelijk met een meerderheid van 39%. (LEES: De laatste strijd van Miriam Defensor-Santiago)

Imelda Romualdez Marcos

President Ferdinand Marcos Jr., die Robredo ontmoette op zaterdag 21 februari in Naga City, is waarschijnlijk goed op de hoogte van de vloek van herhalingskandidaten voor het presidentschap. 

Zijn moeder, Imelda, deed in 1992 mee, en in een veld van zeven kandidaten eindigde ze vijfde met 10,32% van de stemmen.

Ze deed in 1998 opnieuw mee maar trok zich op het laatste moment terug uit de presidentsrace vanwege haar lage peilingen. (LEES: FAST FACTS: Imelda Marcos, de 'Iron Butterfly')

Raul Roco

Een andere hervormingsgezinde kandidaat vergelijkbaar met Defensor-Santiago, toenmalig senator Raul Roco deed mee aan de presidentsverkiezingen van 1998 en eindigde derde (achter Joseph Estrada en regeringskandidaat Jose de Venecia) met 13,83% van de stemmen. 

Roco deed in 2004 opnieuw mee tegen vier andere kandidaten. Tijdens de campagne werd Roco echter gediagnosticeerd met prostaatkanker en nam hij tijd vrij van de campagne voor behandeling. (LEES: Terugblik: Net als Miriam had presidentiële kandidaat Raul Roco ook kanker)

Maar nieuws over zijn twijfelachtige gezondheid beïnvloedde zijn peilingen. Hij eindigde vierde met 6,45% van de stemmen in een race die nipt werd gewonnen door zittend president Gloria Macapagal Arroyo (39,99%) in haar eerste poging naar het presidentschap. (Ze kwam in 2001 aan de macht via constitutionele opvolging, niet via verkiezingen.) Arroyo versloeg nipt acteur Fernando Poe Jr. van de LDP-KNP, die 36,51% van de stemmen kreeg.

Eddie Villanueva

Wedergeboren christen Eddie Villanueva deed voor het eerst mee aan de presidentsverkiezingen van 2004, en eindigde als laatste in een veld van vijf kandidaten. Hij kreeg 6,16% van de stemmen. 

Hij probeerde het opnieuw bij de verkiezingen van 2010, in een veld van 10 kandidaten. Villanueva, die uitkwam onder zijn partij Bagong Pilipinas, eindigde vijfde met 3,12% van de stemmen. (LEES: Eddie Villanueva: Derde keer scheepsrecht?)

Panfilo Lacson

Lacson deed voor het eerst mee aan de presidentsverkiezingen van 2004. Als onafhankelijke en met financiële steun van een aantal welvarende Chinees-Filipijnen, eindigde hij derde met 10,88% naast Macapagal-Arroyo en Fernando Poe Jr.

Hij deed opnieuw mee aan de presidentsverkiezingen van 2022 en eindigde vijfde met 1,66% van de stemmen in een veld van 10 kandidaten. (LEES: [Newsstand] Ping Lacson's voortijdige eindspel)

Het merkwaardige geval van Joseph Estrada

Er zou een uiterst populaire Joseph Estrada voor nodig zijn om de vloek van herhalingskandidaten voor het presidentschap bijna te doorbreken. Maar zijn geval verschilt van de rest omdat hij bij zijn eerste poging naar het presidentschap won. Desondanks kan hij nog steeds worden beschouwd als een herhalingskandidaat voor het presidentschap. 

Estrada kwam als eerste uit de presidentsverkiezingen van 1998 met 39,86% van de stemmen. Hij versloeg negen andere kandidaten. 

Afgezet tijdens de People Power-opstand van 2001, veroordeeld voor plundering, en in 2007 gratie verleend door toenmalig president Macapagal-Arroyo, deed hij in 2010 opnieuw mee en eindigde tweede met 26,25% van de stemmen. Benigno Aquino III, na de dood van zijn moeder Cory op 1 augustus 2009, won de presidentsrace met 42,08% van de stemmen. (LEES: Terugblik op EDSA II: De politieke paden van Estrada en Arroyo)

Waarom de vloek?  

Elk resultaat van presidentiële herkansers kan worden geanalyseerd in termen van de verkiezingsgeschiedenis van de kandidaat, prestaties in functie, verkiezingscampagne, boodschap, organisatie, en of hij of zij genoeg geld had. 

Uiteindelijk komt de vloek van herhalingskandidaten voor het presidentschap echter neer op één belangrijk element: ze hadden niet de X-factor — die bijna magische verbinding, sommigen zeggen emotionele band, tussen kandidaat en kiezers — om de race te winnen. Estrada had duidelijk de X-factor, door in 1998 bij zijn eerste poging met een grote voorsprong te winnen. Maar zelfs zijn "Erap-magie" slaagde er niet in om de vloek te doorbreken bij de presidentsrace van 2010.

Kan Robredo het doorbreken als haar aanhangers erin slagen haar te overtuigen om opnieuw mee te doen? Misschien, maar de geschiedenis na 1986 is niet in haar voordeel.

Robredo heeft haar naaste bondgenoten privé meerdere keren verteld en heeft publiekelijk verklaard dat ze niet opnieuw meedoet aan de presidentsverkiezingen van 2028. Ze zei dat ze liever in Naga City blijft en de nalatenschap van goed lokaal bestuur van haar overleden echtgenoot Jesse Robredo voortzet. (LEES: Spotlight: Robredo's anticorruptiecampagne in Naga City)

Gezien de duidelijke vloek van herhalingskandidaten voor het presidentschap, is het misschien in het beste belang van de oppositie dat ze Robredo haar kruistocht in Naga laten voortzetten. 

De oppositie heeft niet zonder kandidaten die een goede strijd kunnen leveren tegen Duterte. Ja, het zal een zware strijd worden, vooral gezien de Duterte-fandom in sommige delen van de Visayas en in grote gebieden van Mindanao. Maar iedereen die op dit moment op de bank zit, zal het nu gemakkelijker hebben dan in 2022, gezien de verontwaardiging over het ergste corruptieschandaal van de Filipijnen.

En als er één les is die de tussentijdse verkiezingen van 2025 ons allemaal hebben geleerd, is het dat er in 2028 meer jonge kiezers zullen zijn — de jongeren die iedereen verrasten door Bam Aquino op nummer 2 en Kiko Pangilinan op nummer 5 te krijgen in de Senaatsrace en Akbayan op nummer 1 bij de partijlijstverkiezingen. Hun aantal kan net genoeg zijn om in 2028 opnieuw voor een verrassing te zorgen.

Duterte's vroege sprong in de ring maakt het gewoon urgent voor de oppositie om snel haar standaarddrager te selecteren om hem of haar genoeg tijd te geven om de duidelijke koploper in te halen. – Rappler.com 

De verkiezingsresultaten van 1992, 1998, 2004 en 2010 die in dit verhaal worden gebruikt, zijn afkomstig uit de Philippine Electoral Almanac Revised and Expanded van het Presidential Communications Development and Strategic Planning Office, 2015; gegevens van 2016 en 2022 zijn afkomstig uit de officiële telling van het Congres.