Dlaczego stereotyp ‘zwariowanej kociej damy’ nie chce umrzeć

PETALING JAYA: Mieszka sama. Uwielbia swoje koty. Zatem musi być samotna, ekscentryczna i może odrobinę szalona.

Jest to jeden z najbardziej utrwalonych stereotypów popkultury, pojawiający się wszędzie, od sitcomów po media społecznościowe. Eksperci twierdzą jednak, że wizerunek „szalonej kociej baby” ma niewiele wspólnego z kotami – a bardzo dużo z historią, płcią i postawami społecznymi.

Stereotyp ten został niedawno zbadany przez The Guardian, który prześledził jego korzenie przez wieki przekonań kulturowych, ujawniając, jak nasze relacje z kotami często odzwierciedlały postrzeganie kobiet przez społeczeństwo.

Koty nie zawsze były kojarzone z ośmieszeniem. W starożytnym Egipcie czczono je jako zwierzęta święte, a kocie bóstwa, takie jak Bastet, symbolizowały ochronę, płodność i domową harmonię. Inne kultury również celebrowały koty, postrzegając je jako symbole szczęścia i mądrości.

Sytuacja zmieniła się w średniowieczu. Gdy po Europie rozprzestrzenił się strach przed czarownictwem, koty – zwłaszcza czarne – zaczęto kojarzyć z siłami nadprzyrodzonymi. Kobiety żyjące samotnie lub niepasujące do tradycyjnych oczekiwań były często łączone z tymi zwierzętami, co dało początek wizerunkowi, który utrzymał się przez stulecia.

Irina Frasin, badaczka antrozoologii z Rumuńskiej Akademii Nauk, uważa, że to powiązanie sięga głębiej niż przesądy. W przeciwieństwie do psów, które są zazwyczaj lojalne i uległe, koty często są wybredne w okazywaniu uczuć i nie dają się łatwo tresować do wykonywania poleceń.

Te cechy, jak twierdzi, odzwierciedlają sposób, w jaki historycznie postrzegano silne kobiety. „Koty są bardziej niezależne niż psy i to właśnie ich nieposłuszeństwo i brak uległości łączą historię kotów i kobiet” – powiedziała w rozmowie z The Guardian.

Innymi słowy, stereotyp „szalonej kociej baby” może mieć mniej wspólnego z kocią kompanią, a więcej z dyskomfortem wywoływanym przez kobiety, które wybierają życie poza tradycyjnymi oczekiwaniami.

„Niechęć do kotów to niechęć do kobiecej autonomii” – stwierdziła Frasin.

Dennis Turner, behawiorysta zwierząt, który poświęcił ponad cztery dekady na badanie więzi między ludźmi a kotami, zauważył jednak, że zwierzęta te mogą przynosić prawdziwe korzyści emocjonalne.

„Kot ma na kobiety taki sam pozytywny wpływ jak męski partner” – powiedział w rozmowie z The Guardian, wyjaśniając, że zarówno obecność, jak i interakcja z kotem „mogą znacząco zredukować negatywne nastroje”.

Dlatego koty często stają się cennymi towarzyszami po dużych zmianach życiowych, takich jak rozwód czy żałoba – nie dlatego, że ich właściciele są samotni, ale dlatego, że zwierzęta te zapewniają komfort i towarzystwo ludziom niezależnie od płci.

„Szalone kocie baby” a „kocie tatusie”

Niemniej jednak bezsprzecznie istnieje nierównowaga płci. Media społecznościowe są pełne twórców treści płci męskiej, którzy dokumentują akcje ratunkowe, opiekują się kociętami lub po prostu chwalą się życiem ze swoimi futrzanymi towarzyszami.

Wielu z nich zbudowało lojalne grono odbiorców wokół swojej miłości do kotowatych. Podczas gdy kobiety posiadające koty to „szalone kocie baby”, mężczyźni o tej samej pasji są coraz częściej wychwalani jako „kocie tatusie”.

Nasuwa się pytanie: jeśli kochanie kotów jest całkowicie akceptowalne w przypadku mężczyzn, dlaczego nadal używa się tego jako skrótu myślowego do wyśmiewania kobiet?

Na szczęście widać oznaki, że stereotyp ten może tracić swoją siłę. Gdy miłośnicy kotów – zarówno mężczyźni, jak i kobiety – dumnie udostępniają w mediach społecznościowych filmy ze swoimi czworonożnymi przyjaciółmi, koty stały się internetowymi celebrytami same w sobie, zjednując sobie nowe pokolenie.

Nie oznacza to, że wizerunek „szalonej kociej baby” całkowicie zniknął. Nadal pojawia się w popkulturze, często jako łatwy punkt do żartów.

Eksperci twierdzą jednak, że to określenie zasługuje na bliższe zbadanie: zamiast ujawniać coś o kobietach kochających koty, mówi więcej o tym, jak społeczeństwo postrzegało kobiecą niezależność na przestrzeni wieków.