Ustawa o pracownikach dorywczych reformuje zabezpieczenie społeczne pracowników dorywczych.

PETALING JAYA: Uchwalenie ustawy o pracownikach dorywczych z 2025 roku stanowi przełomowy moment dla malezyjskiej gospodarki dorywczej, przenosząc ubezpieczenie społeczne pracowników dorywczych z dobrowolnego systemu na automatyczną ochronę.

W sektorze formalnego zatrudnienia obowiązki pracodawcy wykraczają poza ubezpieczenie od wypadków. Obejmują również składki na ochronę z tytułu niezdolności do pracy oraz oszczędności emerytalne.

Ponieważ pracownicy dorywczy są teraz oficjalnie uznawani za pracowników, zakres obowiązków ich pracodawców w zakresie zapewnienia im ochrony ulega zmianie.

Program samodzielnego zgłaszania się w ramach Systemu Ubezpieczeń Społecznych dla Pracowników Samozatrudnionych został przemianowany na Lindung Kendiri.

Rejestracja ułatwiona przez platformy i potrącanie składek są teraz bezpośrednio powiązane z systemem Organizacji Zabezpieczenia Społecznego (Perkeso).

Jednak mimo że ustawa, która weszła w życie 31 marca, dotyczy ochrony przed urazami dla pracowników dorywczych, nadal istnieją luki.

Ochrona z tytułu niezdolności do pracy w przypadku schorzeń niezwiązanych z pracą oraz oszczędności emerytalne poprzez EPF nie są częścią nowego prawodawstwa, co oznacza, że pracownicy dorywczy nie mają zapewnionej takiej samej ochrony, jaka przysługuje pracownikom etatowym.

Ponieważ mechanizm potrącania składek został już ustanowiony na mocy ustawy, tę samą infrastrukturę można co do zasady rozszerzyć o składki na EPF, zbliżając pracowników dorywczych do ochrony dostępnej dla osób zatrudnionych formalnie.

Dlaczego to ma znaczenie

Zmiany te następują w momencie, gdy malezyjski przemysł dorywczy wchodzi w okres szybkiego wzrostu.

Według raportu Malaysia Digital Economy Corporation „2024 Budget Digital Economy Snapshot”, około 1,2 miliona osób zajmuje się pracą dorywczą na rynku wartym 1,61 miliarda RM, który rozwija się w tempie 23% rocznie.

Ponieważ w pierwszym kwartale 2026 roku odnotowano ponad 24 100 zwolnień, a presja związana z kosztami życia utrzymuje się, coraz więcej osób zwraca się ku pracy dorywczej jako alternatywie dla tradycyjnego zatrudnienia.

Świadomość społeczna pozostaje przeszkodą

Skoro pracownicy dorywczy mają teraz bardziej formalny status prawny, następnym krokiem jest zmiana mentalności tej grupy w środowisku, w którym świadomość społeczna na temat zabezpieczenia społecznego pozostaje stosunkowo niska – powiedział rzecznik Perkeso.

„Niezbędne jest, aby zabezpieczenie społeczne było zakorzenione w zachowaniu zawodowym osoby.”

„Perkeso aktywnie współpracuje z dostawcami platform w celu usprawnienia wdrażania procesów rejestracji i potrącania składek w przypadku transakcji handlowych pracowników dorywczych” – powiedział rzecznik.

Dodał, że dla pracowników automatyczne potrącenie jest pierwszym namacalnym doświadczeniem formalnego statusu pracownika, ale to, czy stanie się ono podstawą pełniejszej ochrony, zależy od tego, jak daleko platformy są gotowe wyjść poza ustawowe minimum.

Farah Diba Almayanda Alauddin, badaczka z Universiti Kebangsaan Malaysia, badająca wpływ platform cyfrowych na pracowników dorywczych, stwierdziła, że projekt ustawy uwzględnia tę lukę w świadomości.

„Ponieważ wielu pracowników dorywczych postrzega swoje role jako tymczasowe, często brakuje im aktywnej świadomości prawnej na temat swojego statusu pracowniczego” – powiedziała, dodając, że ustawa przenosi odpowiedzialność za przestrzeganie przepisów z indywidualnego pracownika na platformę.

Farah stwierdziła jednak, że aby nastąpiły trwałe zmiany, po wprowadzeniu prawa należy również zreformować branżę dorywczą.

„Pracownicy dorywczy otrzymują teraz automatycznie świadczenia z zabezpieczenia społecznego, niezależnie od ich osobistej świadomości ram prawnych” – powiedziała.

Z drugiej strony, jak powiedziała Farah, platformy tradycyjnie działały jako niezależni gracze rynkowi z niewielkim nadzorem publicznym, co umożliwiało im jednostronne dyktowanie warunków.

„Ustawa służy teraz jako bezpośrednia interwencja państwa w celu zamknięcia luki regulacyjnej pozostawionej przez samoregulację platform.”

Jak to działa

Zgodnie z ustawą dostawcy platform muszą rejestrować pracowników dorywczych, potrącać składki z ich zarobków i przekazywać je do Perkeso za pośrednictwem interfejsu programowania aplikacji.

Ochrona ubezpieczeniowa rozpoczyna się, gdy pracownik zarejestruje się u dostawcy platformy i przyjmie pierwsze zlecenie.

Po spełnieniu tych warunków ochrona pozostaje aktywna, nawet jeśli pracownik nie otrzymuje zleceń przez kilka dni lub nie osiągnął jeszcze miesięcznego minimalnego progu składek w wysokości 13,10 RM.

Perkeso potwierdziło, że pracownicy zarejestrowani w ramach Lindung Kendiri przed 31 marca automatycznie znajdą się w ramach nowego systemu, a przyszłe składki będą przekazywane po zakończeniu integracji przez ich platformę.

Pracownicy mogą monitorować status swoich składek i ochrony za pośrednictwem aplikacji Prihatin.

Perkeso dąży do pełnego przestrzegania przepisów przez znaczących dostawców platform w Malezji i pozostaje zaangażowane w ochronę praw pracowników dorywczych do zabezpieczenia społecznego.