Emerytowany profesor college'u walczący z mandatem za wtargnięcie na posesję w wysokości 313 dolarów w Wisconsin uważa, że jest częścią ogólnokrajowej walki

„Jezioro Michigan ma swój własny charakter" – powiedział Paul Florsheim z ironicznym uśmiechem, jakby opisywał starego przyjaciela, a nie centrum batalii sądowej, która pochłonęła ostatni rok jego życia. „Ciągle zmienia nastroje. Chodzę tam przez cały rok, nawet w najsroższe zimowe dni, bo to po prostu piękne miejsce. Tworzą się tam lodowe formy przypominające wulkany, a fale rozbijają się o te struktury. To jak inny świat."

Florsheim spaceruje po tym świecie – odcinku brzegu jeziora Michigan w Shorewood w stanie Wisconsin, małej wiosce na północ od Milwaukee – od ponad 50 lat, od czasów dzieciństwa. Chodził tam z rodzicami. Chodził tam, gdy wrócił do rodzinnego miasta w 2008 roku po 30 latach nieobecności. Chodził tam ze swoim psem wczesnym rankiem, zanim ktokolwiek inny się pojawił, o każdej porze roku.

Dzięki uprzejmości pasierbicy Florsheima, Jessiki Lakind, i jej matki Marcy Lichterman

Gdy niedawno emerytowany profesor UW-Milwaukee szedł tą trasą w ubiegłym roku, wioska Shorewood wystawiła mu mandat za włamanie na teren prywatny w wysokości 313 dolarów. Dziś jest twarzą rosnącego trendu: publiczne nabrzeża Ameryki są coraz mniej… publiczne.

Sprawa sądowa Florsheima toczy się przez Sąd Okręgowy hrabstwa Milwaukee, a on ma nadzieję dotrzeć z nią do Sądu Najwyższego stanu Wisconsin. Florsheim uważa, że stawką jest znacznie więcej niż poranny spacer jednego człowieka. Dostrzega ten sam mechanizm w orzeczeniu Sądu Najwyższego Teksasu z 19 czerwca, które oddało SpaceX Elona Muska faktyczną kontrolę nad plażą Boca Chica – lokalnie zwaną „plażą biedaków" – oraz w fali projektów centrów danych rywalizujących o dostęp do słodkiej wody Wielkich Jezior.

„Jeśli nie będziemy bronić tego, co nasze – naszego wspólnego dobra – będziemy tego żałować" – powiedział Fortune. „Ludzie nie chcą rezygnować z tego, co do nich należy, po prostu jako obywatele. I myślę, że właśnie to teraz przemawia do ludzi."

Ekskluzywność w sferze publicznej

Sprawa Florsheima zaczęła się, gdy jego sąsiad – dentysta, który zbudował hangar na łodzie na plaży i obserwował z niego ruch pieszych – zaczął wzywać policję na spacerowiczów. Gdy Shorewood wystawiło mu mandat, pierwszym instynktem Florsheima było walczyć. Gdy prawnik wioski zadzwonił przed procesem w grudniu 2024 roku i zachęcał go do ugody, ostrzegając przed rosnącymi kosztami sądowymi, Florsheim odmówił. Gdy rozpoczął się proces, sala sądowa była pełna, a relacja stacji NPR zapowiadająca rozprawę stała się – według Florsheima – najchętniej czytanym materiałem w historii tej stacji.

Doskonale zdaje sobie sprawę z tego, co czyni jego sprawę wyjątkową. „Profesor polityki wodnej na UW powiedziała mi: 'Czekałam na taką sprawę przez całe życie.' Zapytałem: 'Co pani ma na myśli? To musi się zdarzać cały czas.' Odpowiedziała: 'Nie, nie zdarza się. Ludzie pewnie regularnie dostają mandaty za chodzenie po prywatnej części plaży, ale nikt z tym nie walczy.'" Emerytowany profesor, wnuk założyciela firmy Florsheim Shoes, zrobił pauzę: miał zasoby, by poprowadzić tę walkę. „Przeciętna osoba nie robiłaby tego, co ja. Jestem na emeryturze, więc mam czas. Czy robiłbym to, gdybym musiał wynajmować prawnika? Szczera odpowiedź brzmi: prawdopodobnie nie."

Dzięki uprzejmości pasierbicy Florsheima, Jessiki Lakind, i jej matki Marcy Lichterman

Wisconsin, podobnie jak większość stanów, uznaje „Zwyczajny Znak Wysokiej Wody" – linię, gdzie odsłonięty brzeg kończy się, a otwarta woda się zaczyna – za granicę własności publicznej. Jednak podczas gdy wiele stanów zezwala ogółowi społeczeństwa na przekraczanie prywatnych terenów plażowych w drodze do publicznie dostępnych wód (znany również jako dostęp „riparian"), Wisconsin przyznaje właścicielom gruntów wyłączną kontrolę nad tym pasem brzegu. Możesz swobodnie pływać łódką, łowić ryby lub się kąpać, jeśli jesteś w wodzie, ale nie możesz postawić stopy na piasku, żeby się tam dostać.

Zarzut opiera się na sprawie Doemel przeciwko Jantzowi, orzeczeniu Sądu Najwyższego Wisconsin z 1923 roku, które Florsheim badał przez wiele miesięcy. Powiedział, że skontaktował się z archiwistą Uniwersytetu Wisconsin-Oshkosh, który leży nad jeziorem Winnebago, gdzie zrodził się pierwotny spór – okazało się, że dotyczył on prawa hodowcy bydła mlecznego do przepędzania krów przez prywatną własność, aby dotrzeć do publicznie dostępnej wody. Jeśli jego bydło pozostawało w wodzie publicznej, wszystko było w porządku; jeśli przekraczało tę granicę na piasek – już nie.

Sędzia miejski, który orzekł przeciwko niemu w styczniu, napisał 16-stronicową opinię – niezwykłą jak na mały sąd miejski – stwierdzając, że jest związana precedensem Doemel, ale że „prawdopodobnie powinien zostać zrewidowany, a może nawet obalony." 22 czerwca adwokaci Florsheima złożyli odpowiedź w sądzie okręgowym, argumentując, że ziemia, po której chodził, należy do stanu Wisconsin, a nie do jego sąsiada. „To zdecydowanie nie jest jego ziemia; to ziemia publiczna" – stwierdza pismo procesowe. Florsheim twierdzi, że dostęp do tej ziemi nie wymaga głosowania publicznego, by być chroniony. „Dostęp do plaży jest częścią doktryny powiernictwa publicznego, wpisanej w konstytucję stanu" – powiedział. „Więc nawet jeśli nie było głosowania, naprawdę nie ma takiej potrzeby, bo jest to ugruntowane." Rozprawa wyznaczona jest na 13 sierpnia.

Jest też jasny co do miejsca swojej walki w szerszym obrazie. Jego „gorzki spór" – mówi – nie jest z dentystą. „Mój gorzki spór jest znacznie bardziej z wioską, bo powinna chronić prawa ogółu obywateli, a nie właścicieli nieruchomości na plaży."

„Plaża biedaków" w Teksasie oddana SpaceX

Podobne zjawisko rozgrywa się około 2 250 kilometrów dalej na południe. 19 czerwca Sąd Najwyższy Teksasu jednogłośnie orzekł, że organizacje SaveRGV, Sierra Club i Carrizo/Comecrudo Nation of Texas nie mają legitymacji procesowej do zaskarżenia zamknięcia plaży Boca Chica przez SpaceX podczas startów rakiet. Prokurator generalny stanu przez cały czas interweniował w obronie SpaceX, nie dochodząc do konstytucyjnego pytania, czy poprawka z 2009 roku, poparta przez 77% głosujących w Teksasie i chroniąca publiczny dostęp do plaż, miała pierwszeństwo przed ustawą z 2013 roku napisaną specjalnie dla SpaceX. Sąd oddalił sprawę ze względu na brak legitymacji. „Dotknięta społeczność nie ma żadnego środka prawnego, by egzekwować swoje konstytucyjne prawo dostępu do własnej plaży" – powiedziała Fortune Marisa Perales, prawniczka reprezentująca te organizacje. W tym samym tygodniu Musk stał się pierwszym biliarderem na świecie po rekordowym IPO SpaceX wartym 75 miliardów dolarów.

Plaża Boca Chica to bezpłatny, niezagospodarowany, ośmiomilowy odcinek wybrzeża Zatoki Meksykańskiej w pobliżu Brownsville – najbardziej wysuniętego na południe miasta w Teksasie – gdzie Highway 4 kończy się przy wodzie, a wieże startowe Starbase SpaceX wznoszą się na północy. Ten odcinek wybrzeża, znany lokalnie jako „plaża biedaków", jest ostatnią dziką, bezpłatną, publicznie dostępną plażą na południowym krańcu Teksasu.

Przejęcie Boca Chica postępowało na miejscu niezależnie od postępowania sądowego. Pracownicy SpaceX głosowali za włączeniem tego obszaru jako miasto Starbase w 2025 roku; jednocześnie hrabstwo przekazało nowej gminie uprawnienia do zamykania plaży podczas startów. W lutym urzędnicy Starbase głosowali za aneksją dodatkowych 7 133 akrów w pobliżu plaży, w dużej mierze na terenie Rezerwatu Przyrody Boca Chica. Orzeczenie sądu usunęło ostatnią prawną przeszkodę. „Starbase to wyraźnie firmowe miasto Elona Muska" – powiedziała Bekah Hinojosa, współzałożycielka South Texas Environmental Justice Network, The Texas Tribune. Ani wioska Shorewood, ani Texas General Land Office, ani prawnik reprezentujący organizacje ekologiczne, ani SpaceX nie odpowiedziały na prośby Fortune o komentarz.

Centra danych na Środkowym Zachodzie i poza nim

Bliżej Florsheima, na Środkowym Zachodzie, ponad 220 centrów danych jest planowanych w regionie Wielkich Jezior, przyciąganych przez słodką wodę basenu – 21% światowych zasobów powierzchniowych – do chłodzenia serwerów. Microsoft inwestuje 20 miliardów dolarów w centra danych w Mount Pleasant w stanie Wisconsin, społeczności, która leży na granicy dorzecza Wielkich Jezior i może czerpać wodę z jeziora. Midwest Environmental Advocates – ta sama organizacja non-profit reprezentująca Florsheima – wniosła pozew po tym, jak Racine w stanie Wisconsin przez siedem miesięcy wstrzymywało publiczne rejestry dotyczące zużycia wody przez centrum danych. Mniej niż jedna trzecia centrów danych śledzi obecnie zużycie wody, a w stanach nad Wielkimi Jeziorami obowiązek sprawozdawczy spoczywa na publicznych systemach wodociągowych, a nie na korporacyjnych użytkownikach z nich czerpiących.

„Wiele z tych centrów danych chce być blisko Wielkich Jezior" – powiedział Florsheim. „Pytanie, co jest dobrem publicznym i czy powinniśmy pozwolić na jego prywatyzację – to właśnie rozbrzmiewa. Chodzi nie tylko o plażę. Chodzi o wodę. Chodzi o to, kto jest właścicielem zasobów należących do nas wszystkich. I myślę, że ludzie zaczynają się podnosić."

Problem wykracza jednak poza region Wielkich Jezior, a także daleko poza wybrzeża kraju. W lipcu 2025 roku prezydent Donald Trump podpisał rozporządzenie wykonawcze nakazujące agencjom federalnym wykorzystanie „federalnych gruntów i zasobów do sprawnego i uporządkowanego rozwoju centrów danych", przyspieszające budowę na terenach Departamentu Energii i otwierające bazy wojskowe na propozycje.

Zasięg tego rozporządzenia rozciągnął się na miejsca niegdyś uważane za nienaruszalne: w północnej Wirginii budowa centrów danych uderzyła bezpośrednio w Park Narodowy Pola Bitwy Manassas – miejsce wojny secesyjnej, które w 2024 roku odwiedziło 541 000 osób, otoczone z trzech stron gruntami federalnymi – jako część szerszej rozbudowy, która uczyniła z Wirginii dom dla 663 działających centrów danych z kolejnymi 595 w planach, obiektów obsługujących łącznie około 70% światowego ruchu internetowego. Wzorzec jest spójny: grunty publiczne, zidentyfikowane jako dostępne, przekształcane na prywatny użytek.

Florsheim wciąż spaceruje po plaży i planuje to robić, czekając na rozprawę 13 sierpnia.

„To stało się czymś znacznie większym niż moja mała sprzeczka na plaży" – powiedział. „Jestem przekonany, że w końcu wygramy."

Ten artykuł został pierwotnie opublikowany na Fortune.com