Obława Trumpa na zagranicznych studentów wywołała efekt domina, który może uszczuplić gospodarkę o prawie 500 miliardów dolarów

Amerykańskie uczelnie zmagają się z gwałtownym spadkiem liczby zagranicznych studentów, a konsekwencje mogą wykraczać daleko poza zmniejszenie przychodów z czesnego.

Od czasu powrotu prezydenta Donalda Trumpa do władzy zagraniczni studenci coraz rzadziej decydują się na studia w USA. Administracja wprowadziła bardziej restrykcyjną politykę antyimigracyjną, w tym środki wymierzone wprost w studentów urodzonych za granicą, a także zaostrzyła przepisy dotyczące zatrudnienia absolwentów zagranicznych po ukończeniu studiów. 

W ubiegłym roku akademickim uczelnie odnotowały 17-procentowy spadek liczby zagranicznych studentów, wynika z danych NAFSA, organizacji non-profit działającej w obszarze edukacji. Mniejsze wydatki na czesne przełożyły się na 1,1 miliarda dolarów utraconych przychodów dla uczelni i prawie 23 000 miejsc pracy mniej.

Liczby te mogą okazać się zaledwie kroplą w morzu potrzeb, jeśli zagraniczni studenci na stałe zrezygnują z amerykańskich uczelni. Zagraniczni studenci nieproporcjonalnie często wybierają kierunki techniczne, w tym z zakresu nauk ścisłych, technologii, inżynierii i matematyki, znane łącznie jako STEM. Umiejętności i zawody, do których prowadzą te kierunki, są fundamentem amerykańskiej innowacyjności i przełomów technologicznych, które z kolei napędzają różnorodne branże i miejsca pracy. Odcinając zagranicznych doktorantów i absolwentów studiów doktoranckich u źródła, USA ryzykują zniszczeniem własnej gospodarki w perspektywie kolejnych lat.

Takie wnioski płyną z raportu opublikowanego we wtorek przez naukowców z Peterson Institute for International Economics. Jeśli liczba absolwentów kierunków STEM kształconych w USA spośród osób przybyłych z zagranicy spadłaby o jedną trzecią w ciągu najbliższej dekady, cios dla przedsiębiorczości, produktywności i dynamiki biznesowej uszczupliłby PKB kraju o od 240 do 481 miliardów dolarów – wynika z raportu.

„Jedną z głównych i trwałych przewag gospodarczych Stanów Zjednoczonych była zdolność do pozyskiwania i kształcenia najlepszych talentów z całego świata" – napisali autorzy. „W praktyce rekrutacja wysoko wykwalifikowanych specjalistów STEM do Stanów Zjednoczonych odbywa się przede wszystkim za pośrednictwem amerykańskich uczelni."

Międzynarodowy pipeline STEM

Gdy Trump wrócił do władzy, administracja cieszyła się dużym poparciem wyborców dla planowanej polityki imigracyjnej. W styczniu 2025 roku prezydent notował szczególnie wysokie wyniki w sondażach dzięki obietnicom ukrócenia nielegalnej imigracji. Badanie Gallupa przeprowadzone w tamtym czasie wykazało, że Amerykanie mieli większe zaufanie do Trumpa w kwestii realizacji jego programu imigracyjnego niż w jakiejkolwiek innej sprawie, na której opierał swoją kampanię. 

Jednak przez ostatnie 18 miesięcy szeroko zakrojona polityka imigracyjna Trumpa objęła również ograniczenie legalnych ścieżek imigracji. Administracja wprowadzała zakazy podróży dotykające dziesiątki krajów, zaostrzała wymogi dotyczące przyjmowania uchodźców oraz gruntownie przebudowała procedury, dzięki którym wielu wysoko wykwalifikowanych zagranicznych studentów mogło przyjeżdżać do USA na studia, a następnie podjąć pracę. 

W ubiegłym roku administracja zarządziła zmiany w programie wiz H-1B, który umożliwia firmom zatrudnianie wysoko wykwalifikowanych i wyspecjalizowanych pracowników. Reforma zobowiązała pracodawców do uiszczenia opłaty w wysokości 100 000 dolarów za każdy wniosek, w porównaniu z poprzednią kwotą wynoszącą około 5 000 dolarów. Federalny sędzia uchylił to zarządzenie na początku bieżącego miesiąca – decyzja, od której administracja zapowiedziała odwołanie.

Biały Dom nie odpowiedział natychmiast na prośbę Fortune o komentarz.

Zmiany w wymogach dotyczących wiz H-1B są dotkliwie odczuwane w najbardziej innowacyjnych gałęziach amerykańskiej gospodarki. Firmy korzystały z tego programu, by zatrudniać rzesze inżynierów urodzonych za granicą, badaczy AI i pracowników służby zdrowia, z których wielu studiowało w USA przed podjęciem pracy. Spośród 1,2 miliona zagranicznych studentów, którzy uczyli się na amerykańskich uczelniach w ubiegłym roku, 57% było zapisanych na kierunki STEM, wynika z badania przeprowadzonego przez Institute of International Education. 

Znikające możliwości dla wykwalifikowanych pracowników

Koncentracja zagranicznych studentów na kierunkach STEM rośnie wraz z poziomem ich specjalizacji. Badanie Peterson Institute wykazało, że osoby przybyłe z zagranicy stanowią 42,1% pracowników STEM z tytułem magistra jako najwyższym stopniem wykształcenia, a odsetek ten wzrasta do 49,2% wśród posiadaczy stopnia doktora. W latach 2000–2023 profesjonaliści urodzeni za granicą stanowili ponad 60% wszystkich nowych pracowników STEM ze stopniem doktora.

Autorzy zwracają uwagę, że problemem dla amerykańskich firm jest fakt, iż jeszcze przed Trumpem kraj oferował stosunkowo niewiele możliwości bezpośredniego zatrudniania pracowników z zagranicy. Programy takie jak H-1B, a nawet wydawanie zielonych kart, są w dużej mierze uzależnione od tego, czy beneficjenci mieszkali już w USA przez pewien czas. 

To sprawiło, że bezpośrednia rekrutacja z programów magisterskich i doktoranckich stała się jednym z najbardziej niezawodnych źródeł talentów dla pracodawców – strategią, która okazała się generalnie skuteczna. Choć odsetek zagranicznych pracowników STEM pozostających w USA spada wraz z upływem czasu od ukończenia studiów, naukowcy odkryli, że blisko 40% wysoko wykwalifikowanych specjalistów zostaje w USA ponad osiem lat po uzyskaniu dyplomu.

Ci, którzy zostają, często okazują się jednymi z najbardziej dynamicznych innowatorów w kraju. Imigranci założyli lub współzakładali 59% startupów wycenianych na ponad miliard dolarów, wynika z raportu opublikowanego w tym miesiącu przez National Foundation for American Policy. Badania ekonomistów ze Stanforda z 2023 roku wykazały również, że imigranci są odpowiedzialni za 23% patentów wydanych w ciągu ostatnich kilku dekad, częściowo dlatego, że innowatorzy urodzeni w USA bardzo często powołują się na badania i wynalazki osób urodzonych za granicą.

Naukowcy z Peterson Institute oszacowali koszty ekonomiczne związane z utratą zagranicznych studentów w tempie, w jakim ich liczba spadała w ciągu ostatniego roku, choć może to być niedoszacowanie. Spadek liczby wydanych wiz w ostatnim roku akademickim mógł sięgnąć nawet 36%, wynika z analizy danych Departamentu Stanu przeprowadzonej przez Chronicle of Higher Education. Oczekuje się, że spadek liczby studentów będzie narastać o kolejny 1% rocznie do 2030 roku, wynika z innego niedawnego raportu firmy QS, zajmującej się analityką szkolnictwa wyższego.

Straty USA mogą okazać się zyskiem ich rywali. Podczas gdy amerykańskie uczelnie borykają się z chronicznymi niedoborami budżetowymi i spadającą liczbą studentów, 82% uczelni w Azji i 47% w Europie odnotowało wzrost liczby studentów na studiach licencjackich w ubiegłym roku, w porównaniu z zaledwie 18% w USA – wynika z najnowszego raportu NAFSA. Uczelnie w Hongkongu i Japonii otwarcie zabiegały w ubiegłym roku o zagranicznych studentów Harvardu, którzy znaleźli się w centrum konfliktu między tą uczelnią a administracją Trumpa dotyczącego polityki uczelni.

„Ci wysoko wykwalifikowani pracownicy STEM utraceni przez Stany Zjednoczone nie znikną" – napisali badacze z Peterson Institute. „Zamiast tego przekażą swoje talenty krajom konkurencyjnym."

Artykuł pierwotnie ukazał się na Fortune.com